Sözlük

Kişisel Finans Sözlüğü

Budget Planner HQ araç ve rehberlerinde kullanılan ev bütçesi, borç, tasarruf ve yatırım terimlerinin sade dildeki tanımları.

Araç ve rehberlerimizde kullanılan para terimlerinin sade dildeki tanımları.

debt

APR: Yıllık Yüzde Oranı; borç alınan paraya uygulanan veya yatırımdan kazanılan, ücretler dahil yıllık faiz oranı.
Borç-Gelir Oranı: Brüt aylık gelirinizin borç ödemelerine giden yüzdesi. Kredi verenler borçlanma riskini değerlendirmek için kullanır.
Kredi notu: Kredi verenlerin borcu geri ödeme olasılığınızı değerlendirmek için kullandığı sayı. Aralıklar ve skor modelleri ülkeye göre değişir (ABD’de FICO bir örnektir; Türkiye’de Findeks/KKB notu yaygındır).
Anapara: Faiz eklenmeden önce borç alınan veya yatırılan orijinal para tutarı.
İtfa: Anapara ve faizi karşılayan düzenli sabit ödemelerle bir borcun zaman içinde kapatılması süreci.

Varlık: Sahip olduğunuz ve değeri olan şey: nakit, yatırımlar, mülk veya paraya çevrilebilen diğer kalemler.
Yükümlülük: Borçlu olduğunuz şey: borçlar, krediler, konut kredileri, kredi kartı bakiyeleri. Varlığın zıttı.
Net değer: Sahip olduklarınız (varlıklar) ile borçlu olduklarınız (yükümlülükler) arasındaki fark. Finansal sağlığın temel ölçütü.

Ev bütçesi: Belirli bir dönemde, genellikle aylık, paranızı nasıl harcayacağınızın ve biriktireceğinizin planı.
Sabit giderler: Her ay aynı kalan düzenli maliyetler: kira, konut kredisi, sigorta primleri, kredi ödemeleri.
Değişken giderler: Aydan aya değişen maliyetler: market, eğlence, dışarıda yemek, ulaşım.
Net nakit akışı: Bir dönemdeki geliriniz ile giderleriniz arasındaki fark. Pozitif, kazandığınızın harcadığınızdan fazla olduğu anlamına gelir.

Bileşik faiz: Hem başlangıç anaparası hem de daha önce biriken faiz üzerinden hesaplanan faiz. “Faizin faizi” etkisi.
Acil durum fonu: Beklenmedik giderleri veya finansal acil durumları karşılamak için ayrılmış nakit tasarruf; genellikle 3-6 aylık zorunlu gider.
Likidite: Bir varlığın önemli değer kaybı olmadan ne kadar çabuk nakde çevrilebileceği. Nakit en likit; gayrimenkul en az likittir.
Önce kendine öde: Gelirinizin bir kısmını başka bir şeye harcamadan önce biriktirdiğiniz veya yatırdığınız strateji.
Tasarruf oranı: Gelirinizin biriktirdiğiniz yüzdesi. Finans uzmanları ele geçen maaşın en az %20’sini önerir.
Acil durum kapsamı: Acil durum fonunuzun kaç aylık zorunlu gideri karşılayabileceği. Hedef: 3-6 ay.

ETF: Borsa Yatırım Fonu; borsalarda işlem gören bir yatırım fonu türü, hisse gibi işlem görür ama yatırım fonları gibi çeşitlendirilmiştir.
Endeks fonu: Geniş bir piyasa endeksini izlemek üzere tasarlanmış yatırım fonu veya ETF; düşük maliyetle çeşitlendirilmiş maruziyet sağlar.
ROI: Yatırım Getirisi; kârlılığın (kazanç - maliyet) / maliyet × %100 olarak hesaplanan ölçüsü.
Çeşitlendirme: Riski azaltmak için yatırımları farklı varlık sınıflarına yaymak. “Tüm yumurtaları aynı sepete koymayın.”
Düzenli yatırım: Piyasa fiyatından bağımsız olarak düzenli aralıklarla sabit tutar yatırmak; oynaklığın etkisini azaltır.
Gider oranı: Yatırım fonu veya ETF’nin varlıkların yüzdesi olarak ifade edilen yıllık ücreti. Düşük daha iyidir.

Brüt gelir: Vergi, sigorta veya emeklilik katkıları gibi kesintiler çıkarılmadan önceki toplam geliriniz.

Fırsat maliyeti: Bir finansal karar alırken vazgeçtiğiniz bir sonraki en iyi alternatifin değeri.
Enflasyon: Fiyatların zamanla artma hızı; paranın satın alma gücünü düşürür.

Vergi dilimi: Belirli bir oranda vergilendirilen gelir aralığı. Çoğu ülke, daha yüksek gelirin daha yüksek oranda vergilendirildiği artan oranlı sistem kullanır.

İşveren emeklilik planı: Vergi öncesi gelirle katkı yapmanızı sağlayan, çoğu zaman işveren eşlemesi olan işveren destekli emeklilik planı. Türkiye’de bireysel emeklilik sistemi (BES) ve otomatik katılım bu role yakındır; ABD’deki 401(k) benzer bir örnektir.
Vergisiz emeklilik hesabı: Vergisi ödenmiş parayla fonlanan emeklilik hesabı. Emeklilikte uygun çekimler vergiden muaftır. Yerel adlar değişir (ABD’deki Roth IRA bir örnektir). Türkiye’de BES farklı vergi kurallarına tabidir; Roth IRA ABD örneğidir.